Yabancılar için Borsa İstanbul Rehberi
İçindekiler
Bir bakışta Borsa İstanbul
- BIST 100 bileşen sayısı
- 100
- Borsa İstanbul’un gösterge endeksi
- Sürekli işlem
- 10:00–18:00
- Türkiye saati (UTC+3), hafta içi
- İşlem para birimi
- TRY
- Türk lirası; fiyatlar ve temettüler lira cinsindendir
- Pay piyasası takası
- T+2
- İşlemden iki iş günü sonra
Yabancı bir yatırımcının Türk hisselerine erişim yolları
Yurt dışında yerleşik yatırımcılar Borsa İstanbul’a doğrudan ya da yurt dışında kote araçlar üzerinden yatırım yapabilir. Hangi yolun uygun olduğu yaşanılan ülkeye, yatırım tutarına ve tek hisse mi yoksa geniş bir sepet mi istendiğine bağlıdır.
- Yerel aracı kurum hesabı: Türk aracı kurumları ve banka iştiraki aracı kurumlar yurt dışında yerleşik bireylere hesap açar. Kimlik doğrulaması, yabancılar için vergi kimlik numarası ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde yatırımcı hesabı gerekir; kaydı aracı kurum yürütür. Ardından yerli bir yatırımcı gibi lira cinsinden işlem yapılır.
- Borsa İstanbul erişimi olan global aracı kurum: bazı uluslararası aracı kurumlar emirleri Borsa İstanbul’a iletir; birkaç Türk şirketinin ABD veya Londra’da kote depo sertifikası (ADR/GDR) bulunur. Erişim, komisyon ve kur dönüşümü aracı kuruma göre değişir.
- Turkey ETF’leri: Türk hisse endekslerini izleyen borsa yatırım fonları yurt dışı borsalarda işlem görür; örneğin ABD’de kote bir MSCI Turkey ETF’i. ETF tek satırda çeşitlendirilmiş erişim sağlar ancak kendi ücretini, izleme farkını ve endeks kurallarını ekler. Ürün adının anılması tavsiye değildir.
Dikkat edilecekler
Türk hisseleri lira cinsinden fiyatlanır; kendi para biriminizdeki getiri, hisse getirisi ile lira kurunun bileşimidir. Yerel getirinin güçlü olduğu dönemler dönüştürüldüğünde çok farklı görünebilir; faizler yüksekken kur korunma maliyeti de yüksektir.
- Kur riski: politika faizini ve enflasyonu izleyin; ikisi de lirayı ve hisse değerlemelerini belirler.
- Vergi: temettü ve sermaye kazançları Türkiye’de ve yerleşik olunan ülkede stopaja ya da beyana tabi olabilir; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları uygulanabilir. Kurallar değişir ve kişisel duruma bağlıdır; yatırım öncesinde bir vergi danışmanına başvurun.
- Şirket açıklamaları: finansal tablolar, özel durum açıklamaları ve temettü duyuruları Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanır. Büyük şirketlerin çoğu İngilizce sürüm de yayımlar.
- Piyasa kuralları: Borsa İstanbul günlük fiyat limitleri ve devre kesici uygular; pay takası T+2’dir. Ayrıntılar borsanın internet sitesindedir.
Resmi veri kaynakları
| Kaynak | Ne bulunur | Bağlantı |
|---|---|---|
| KAP – Kamuyu Aydınlatma Platformu | Borsa şirketlerinin finansal tabloları, özel durum açıklamaları, temettü ve sermaye artırımı duyuruları | Aç |
| Borsa İstanbul | İşlem saatleri, piyasa kuralları, endeks bileşenleri ve metodolojisi, resmi bültenler | Aç |
| TCMB – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası | Politika faizi kararları, PPK takvimi, enflasyon raporları, döviz kurları | Aç |
| TÜİK | Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ve diğer resmi istatistikler | Aç |
| SPK – Sermaye Piyasası Kurulu | Aracı kurumların, fonların ve borsa şirketlerinin düzenlenmesi | Aç |
Bu rehber hakkında
Borsa İstanbul, Türkiye’nin tek menkul kıymet borsasıdır. Pay piyasasında yüzlerce şirket işlem görür; BIST 100 endeksi bunların en büyük ve en likit 100’ünü bir araya getirir ve bu nedenle piyasanın göstergesi olarak kullanılır. Endekste bankalar, holdingler, havayolu, rafineri, perakende, demir-çelik ve savunma şirketleri ağırlıktadır.
Yabancı yatırımcılar uzun süredir piyasanın parçasıdır: paylar Merkezi Kayıt Kuruluşu’nda elektronik ortamda saklanır ve halka açık kısımdaki yabancı payı düzenli olarak yayımlanır. Bu rehber pratik adımları, başlıca riskleri ve resmi verinin nereden geldiğini açıklar. Genel bilgi niteliğindedir; yatırım, hukuk ya da vergi tavsiyesi değildir.
Sık sorulan sorular
Yabancılar Türk hisselerini alabilir mi?
Evet. Yurt dışında yerleşik kişiler bir Türk aracı kurumunda hesap açabilir; aracı kurum MKK nezdinde yatırımcı hesabı açar ve yabancılar için vergi kimlik numarasını alır. Alternatif olarak Borsa İstanbul erişimi, depo sertifikası ya da Turkey ETF sunan uluslararası bir aracı kurum kullanılabilir. Gereklilikler aracı kuruma ve yerleşik olunan ülkeye göre değişir.
BIST 100 nedir?
BIST 100, Borsa İstanbul’un gösterge pay endeksidir. Borsada kote en büyük ve en likit şirketlerden 100’ünü içerir, halka açık piyasa değerine göre ağırlıklandırılır ve bileşenleri Borsa İstanbul’un yayımladığı endeks kurallarına göre dönemsel olarak gözden geçirilir.
Borsa İstanbul işlem saatleri nedir?
Pay piyasasında sürekli işlem iş günlerinde Türkiye saatiyle (UTC+3) 10:00–18:00 arasındadır; 10:00 öncesinde açılış, 18:00 sonrasında kapanış seansı yapılır. Borsa resmî tatillerde kapalıdır; yarım günler için resmi takvime bakın.
Turkey ETF var mı?
Evet. Türk hisse endekslerini izleyen borsa yatırım fonları yurt dışı borsalarda kotedir; örneğin ABD’de kote bir MSCI Turkey ETF’i. Borsa İstanbul’da da endeks fonları işlem görür. Almadan önce fonun izlediği endeksi, ücretlerini, para birimini ve likiditesini fon belgelerinden inceleyin. Bu genel bilgidir, tavsiye değildir.
Şirket açıklamalarını nasıl takip ederim?
Tüm borsa şirketleri finansal tablolarını, özel durum açıklamalarını ve temettü ya da sermaye artırımı duyurularını Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlar; çoğu İngilizce sürüm de sunar. Yatırımcı.AI’da her hisse sayfası bu açıklamalardan türetilen finansal oranları, analist hedeflerini ve haberleri gösterir.
Yatırımcı.AI AraştırmaMetodoloji